Yerba mate to napar przygotowywany z liści i drobnych gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis). Najmocniej kojarzy się z Argentyną, Paragwajem, Urugwajem oraz południową Brazylią, gdzie od dawna jest ważną częścią codzienności.
Jej smak jest charakterystyczny i bardzo różny w zależności od kraju pochodzenia, sposobu produkcji i samego suszu. Jedne yerby są łagodniejsze i bardziej roślinne, inne intensywne, wyraźnie gorzkie albo lekko dymne.
Yerba mate zawiera kofeinę, dlatego wiele osób sięga po nią wtedy, gdy chce się pobudzić i mieć napój, który można popijać przez dłuższy czas.
Ciekawostki
W Ameryce Południowej yerba mate to coś więcej niż zwykły napój. Dla wielu osób jest częścią codziennego rytuału i ważnym elementem spotkań z innymi.
W Argentynie czy Urugwaju trudno się dziwić, że ludzie wychodzą z domu z termosem pod pachą. Mate pije się tam w pracy, na spacerze, w podróży i podczas spotkań ze znajomymi.
Przygotowanie naczynka
Zanim zaczniesz pić yerba mate, warto wiedzieć, że nie każde naczynko wymaga przygotowania przed pierwszym użyciem.
Najwięcej uwagi potrzebują naczynka wykonane z materiałów porowatych i naturalnych, przede wszystkim tykwa oraz drewno. Z kolei naczynka ze stali nierdzewnej, szkła, ceramiki czy silikonu zwykle nie wymagają tradycyjnego curado.
Naczynka z tykwy
Tykwa to jedno z najbardziej tradycyjnych naczynek do yerba mate. Ponieważ jest materiałem naturalnym, przed pierwszym użyciem często wykonuje się curado, czyli przygotowanie wnętrza naczynka do kontaktu z naparem.
W przypadku tykwy chodzi przede wszystkim o usunięcie resztek miękkiej warstwy wewnętrznej i odpowiednie przygotowanie naczynka do użytkowania.
Jak przygotować tykwę?
Nie istnieje jedna jedyna metoda, ale najczęściej wygląda to tak:
- Opłucz wnętrze tykwy ciepłą wodą.
- Wsyp do środka wilgotną yerbę, najlepiej używaną albo świeżą zwilżoną ciepłą wodą.
- Zostaw naczynko na około 24 godziny, pilnując, żeby susz nie wysechł całkowicie.
- Po tym czasie usuń zawartość i delikatnie oczyść wnętrze, jeśli w środku zostały luźne resztki miękkiej warstwy.
- W razie potrzeby powtórz cały proces jeszcze raz.
- Na koniec dokładnie wypłucz naczynko i pozostaw do całkowitego wyschnięcia w przewiewnym miejscu.
Naczynka drewniane, w tym Palo Santo
Drewniane matero również może wymagać przygotowania przed pierwszym użyciem, ale tutaj trzeba uważać z kategorycznymi zasadami. Nie ma jednej uniwersalnej metody dla każdego drewnianego naczynka. Wiele zależy od rodzaju drewna, sposobu wykonania i zaleceń producenta.
W przypadku części drewnianych naczynek stosuje się delikatne natłuszczenie wnętrza lub krótkie przygotowanie z użyciem wilgotnej yerby. Nie jest to jednak reguła, którą można bezpiecznie przypisać każdemu modelowi.
Dlatego przy drewnianym matero, zwłaszcza Palo Santo, najlepiej w pierwszej kolejności kierować się instrukcją producenta.
Palo Santo z wkładem
Jeśli naczynko ma stalowy albo aluminiowy wkład, sytuacja zwykle jest prostsza. Napar nie ma wtedy bezpośredniego kontaktu z całym drewnianym wnętrzem, dlatego pełne tradycyjne curado często nie jest konieczne. Nadal jednak warto sprawdzić zalecenia producenta konkretnego modelu.
Ceramika, szkło, stal nierdzewna
Naczynka z tych materiałów są najłatwiejsze w użytkowaniu. Zwykle nie wymagają curado. Przed pierwszym użyciem wystarczy je po prostu umyć zgodnie z zaleceniami producenta.
Jak dbać o naczynko?
Po skończeniu picia najlepiej od razu wyrzucić zużytą yerbę i opłukać naczynko.
W przypadku tykwy i drewna bardzo ważne jest dokładne osuszenie wnętrza. Najlepiej osuszyć je ręcznikiem papierowym albo czystą ściereczką i zostawić do wyschnięcia otworem do góry w przewiewnym miejscu. Nie zostawiaj takiego naczynka mokrego na długo i nie susz go przy intensywnym źródle ciepła.
Nie myłabym też naturalnych naczynek w zmywarce.
Przy naczynkach ze stali, ceramiki i szkła pielęgnacja jest prostsza. Wystarczy zwykłe mycie. Trzeba jedynie uważać na gwałtowne zmiany temperatury, szczególnie w przypadku szkła i ceramiki.
Jak przygotować yerba mate krok po kroku
To właśnie ten sposób sprawia, że yerba dłużej zachowuje smak i nie traci charakteru już po pierwszym zalaniu.
Złota zasada: nie parz wrzątkiem!
To najczęstszy błąd. Wrzątek „parzy” liście, przez co yerba mate staje się gorzka oraz traci swoje właściwości zdrowotne. Woda o temperaturze 70-80°C sprawia, że napar jest wtedy łagodny, aromatyczny i pełen energii.
Ciekawostka: ten sam susz możesz zalewać wielokrotnie. Za każdym razem yerba będzie smakować nieco inaczej.
Złote Zasady Mateisty
Nie mieszaj bombillą!
To najczęstszy błąd – rurka ma służyć tylko do picia, nie do mieszania.
Słuchaj siorbania: charakterystyczny dźwięk na dnie naczynka to znak, że czas dolać wody.
Cierpliwość popłaca: odczekaj 2-3 minuty po pierwszym zalaniu, aby susz „nabrał” wody.
Dziel się energią: Yerba smakuje najlepiej w towarzystwie!
I najważniejsze: nie zrażaj się po pierwszej próbie. Yerba mate ma swój charakter, ale kiedy znajdziesz odpowiedni susz, naczynko i sposób przygotowania, bardzo łatwo się z nią polubić.
